Omega-3: nove tehnologije za novu generaciju

Email facebook twitter LinkedIn gbuzz
Autorica članka: Mirja Jošić, mag.nutr., Vitaminoteka

Superiornom metodom koncentracije i pročišćavanja ribljeg ulja smatra se tehnologija superkritičnim fluidima koja za ekstrakciju koristi plin CO2 

Omega-3: nove tehnologije za novu generaciju

 Danas znamo da je zdravstvena korist od esencijalnih omega-3 masnih kiselina EPA i DHA neupitna, i to u svim životnim razdobljima. Omega-3 se opisuju kao dragocjene masnoće zbog povoljnog djelovanja na zdravlje, a u prvom redu štite srce i krvne žile sniženjem razine triglicerida, kolesterola i krvnog tlaka. Važne su od samih početaka života. DHA masna kiselina ključna je za rast i funkcionalni razvoj mozga novorođenčadi.  Korist od povišenog unosa DHA prehranom imaju i školarci, jer adekvatan unos tih masnoća može rezultirati poboljšanjem sposobnosti učenja. DHA je potrebna i za održavanje normale funkcije mozga odraslih - smanjenje razine DHA u mozgu povezano je sa slabljenjem kognitivnih funkcija uslijed starenja kao i s početkom razvoja Alzheimerove bolesti. Osim u mozgu, DHA je posebno visokokoncentrirana i u membranama retine, pa se zato smatra da ima kritičnu ulogu u razvoju vida kod djece i održavanju normalnog vida kod odraslih.  

Osim prehrambenih izvora, vrijedan izvor omega-3 masnih kiselina u prehrani suvremenog čovjeka čine dodaci prehrani. Na tržištu postoji nekoliko vrsta dodataka prehrani s omega–3, a prednost treba dati onima koji sadrže visokopročišćeno i koncentrirano riblje ulje. Da bi se dobio kvalitetan proizvod, iz ribljeg ulja valja ukloniti teške metale (i koristiti sitnu plavu ribu koja je siromašna teškim metalima) i druga onečišćenja, te povećati koncentraciju EPA i DHA uklanjanjem tvari koje se prirodno nalaze u ribljem ulju. Među metodama posebno se ističe tehnologija superkritičnim fluidima koja za ekstrakciju koristi plin CO2. Ona se smatra superiornom metodom koncentracije i pročišćavanja ribljeg ulja.

Proizvodnja ribljeg ulja

Proizvodnja ribljeg ulja počinje s preradom ribe koja počinje već na samom mjestu ulova. Klasičnim rafiniranjem ulja dobiva se riblje ulje koje u 1.000 mg sadrži 180 mg EPA i 120 mg DHA u obliku triglicerida. Riblje ulje sadrži 30% omega-3 masnih kiselina, dok ostalih 70% čine tvari koje nam nisu od interesa, poput zasićenih masnih kiselina, kolesterola i omega-6 masnih kiselina. Tako dobiveno ulje može se kapsulirati i prodavati kao dodatak prehrani nižeg cjenovnog ranga. No, može se otići i korak dalje, te ulje dodatno dekontaminirati i koncentrirati. Riblje ulje dolazi u obliku triglicerida što znači da su tri masne kiseline vezane za jednu molekulu glicerola. Zbog veličine omega-3 masnih kiselina, za molekulu glicerola može se vezati samo jedna molekula EPA ili DHA, dok se na druge dvije pozicije na molekuli glicerola vežu masne kiseline kraćih lanaca koje zauzimaju manje mjesta u prostoru. Viši udio omega-3 u ribljem ulju može se postići hidrolizom ulja, odnosno cijepanjem veza na masne kiseline i glicerol. Nakon hidrolize, dalje možemo eliminirati nepoželjne sastojke i povećati koncentraciju omega-3 masnih kiselina koristeći nekoliko kemijskih metoda.

Molekularna destilacija vs. ekstrakcija superkritičnim fluidima

Metoda koncentracije omega-3 masnih kiselina koju proizvođači najčešće koriste je molekularna destilacija. Njome se dobiva umjereno koncentrirano riblje ulje, a proces se temelji na činjenici da slobodne masne kiseline i etilni esteri masnih kiselina evaporiraju pod vakuumom na temperaturama između 140 i 160 °C. Ekstrakcijom se dobiva ulje koje sadrži maksimalno 70% omega-3. Ta metoda nije selektivna, te ne može ukloniti masne kiseline čiji je lanac jednako dug kao i onaj od EPA masne kiseline. I DHA masna kiselina ima svoje „dvojnike“. Iako je molekularna destilacija uspješna u uklanjanju kolesterola, teških metala, pesticida, polikloriranih bifenila i dioksina, ipak ne može proizvesti visoko koncentrirano ulje. Zbog toga se ekstrakcija superkritičnim fluidima nameće kao superioran izbor za pročišćavanje i koncentraciju ribljeg ulja.

Tehnologija superkritičnim fluidima temelji se na ekstrakciji tvari uz pomoć komprimiranog ugljičnog dioksida, te se obavlja na niskim temperaturama, između 40 i 50°C, čime se čuvaju delikatne masne kiseline. Radi se o tehnologiji koja je nježna i vrlo selektivna. Njom se može dobiti ulje koncentracije od čak 99%. Cijeli se postupak odvija bez korištenja kisika, što znači da nema rizika od oksidacije, tj. kvarenja masnih kiselina koje mogu užegnuti. Superkritičnom ekstrakcijom dobiva se riblje ulje bez ribljeg okusa i mirisa, a visoko selektivna karakteristika tehnologije, omogućava izradu prilagođenih formulacija za specifična stanja, u skladu sa najnovijim znanstvenim spoznajama. Velika prednost te tehnologije je činjenica da je ekološki prihvatljiva jer koristi 75% manje energije u usporedbi s ostalim metodama ekstrakcije.

Dodaci prehrani prilagođeni individualnim potrebama

Kvalitetni dodaci prehrani formulirani su tako da su prilagođeni specifičnim dobnim skupinama, te su obogaćeni tvarima koje s omega-3 masnim kiselinama djeluju sinergijski, povećavajući njihov učinak. S obzirom da se mediteranska prehrana smatra zlatnim standardom prehrane za zdravlje srca, poželjna karakteristika dodatka prehrani za zdravlje srca je dodatak ekstrakta namirnica poput češnjaka i maslinovog ulja, koje mediteransku prehranu čine blagotvornom. Mudro je u formulaciju za djecu dodati vitamin D koji pomaže imunosnom sustavu te normalnom rastu i razvoju kostiju kod djece, dok je dodatke prehrani za odrasle poželjno obogatititi vitaminima i mineralima za vitalnost i imunitet – cinkom, vitaminom C, koenzimom Q10 i vitaminima B skupine.

PHARMA SWISS PROMO

 

Literatura:

Harris WS. The omega-3 index: clinical utility for therapeutic intervention.Curr Cardiol Rep. 2010;12(6):503-8.

Rubio-Rodríguez, N., Beltrán, S., Jaime, I., de Diego, S., Sanz, MT., Rovira Carballido, J. Production of omega-3 polyunsaturated fatty acid concentrates: A review. Innov Food Sci Emerg Tech. 2010; 11(1): 1-12.


Email facebook twitter LinkedIn gbuzz
Banner